Khmer Rouge

Als je mijn blogs leest, kom je regelmatig de gevoeligheid tegen waar de Cambodjaanse bevolking aan lijdt, omtrent de genocide die zich tijdens het bewind van Pol Pot heeft afgespeeld.
Als je de diverse “monumenten” bezoekt waar echt onwaarschijnlijk wrede daden zijn gepleegd, kun je je niet voorstellen dat “mensen” tot zoiets in staat zijn.
Misschien moet ik niet op de stoel gaan zitten van de antropoloog, de psycholoog of de historicus, maar je ontkomt er niet aan om te zoeken naar datgene wat mensen aanzet tot dergelijke gruweldaden wanneer je hier leeft. Deze blog is dan ook anders dan de vorigen, aangezien ik dit natuurlijk niet zelf heb meegemaakt, maar wel dagelijks met de gevolgen te maken heb.

Wat er in Cambodja is gebeurd is niet uniek. Ook in Ruanda, Oeganda, in Syrië, Sudan en in Europa tijdens de 2e wereldoorlog (en er zijn vast nog meer voorbeelden) zijn er ongekende wreedheden gepleegd. En dat is nog alleen maar in de laatste decennia. Verder terug kom je in de geschiedenis dit soort wreedheden ook steeds weer opnieuw tegen. Christenen die vervolgd werden door de Romeinen, andersdenkenden die door de Spaanse inquisitie werden geëxecuteerd, Afrikaanse burgers tijdens de slavernij.

Wat mij opvalt is dat er altijd een soort “legitimiteit” is voor dit soort daden. De “mensen” die het voor het zeggen hebben hervormden de maatschappij op een dusdanige manier dat hun volgers zich min of meer gerechtigd voelden om dergelijke misdaden te begaan.
Als ik zo de mensen in ons dorp zie (aardig, vrolijk, behulpzaam) lijkt het ook ondenkbaar dat de ene helft de andere helft zou kunnen uitmoorden. Toch is er zoiets wel gebeurd, een kleine 50 jaar geleden.

Onder het bewind van Pol Pot is dit alles gebeurd, maar hoe komt iemand als hij überhaupt aan die macht…..naar mijn mening hebben de volgende ingrediënten hierbij de hoofdrol gespeeld:
Allereerst was er de nietsontziende oorlogszucht van de Amerikanen, die de strijd tegen de Vietcong dreigden te verliezen en het nodig vonden om hele stukken van Cambodja plat te bombarderen (o.a. met Napalm) om de aanvoer routes naar Vietnam uit te schakelen.

Dat daarbij hele plattelandsdorpen met onschuldige Cambodjanen werden uitgeroeid was dan ‘collateral damage’, jammer maar helaas.
Het tweede ingrediënt was hebzucht en machtsmisbruik van de toenmalige corrupte machthebbers in Cambodja, want die lieten zich flink betalen om deze “bijschade” oogluikend toe te staan. Ook lieten ze de Amerikanen in Phnom Penh bivakkeren, waarbij ze op allerlei manieren gefaciliteerd werden. Kantoren, kerken, winkels, scholen voor Amerikaanse kinderen etc.

Dat hierdoor een beweging op gang werd gebracht die iedereen die betrokken was bij de komst en huisvesting van deze Amerikanen veroordeelde en die corrupte machthebbers wilde afzetten was een logisch gevolg.
Met name op het platteland, waar veel onschuldige slachtoffers waren gevallen, groeide de aanhang van de Rode Khmer als kool.
De woede was groot en met “mensen” als Pol Pot, die de op zich begrijpelijke woede omvormde tot een nietsontziende haat jegens de Amerikanen en de elite in Phnom Penh, sloegen de stoppen al snel door. De Amerikanen, die de problemen al zagen aankomen, konden nog op tijd het land verlaten, dus richtte de woede zich op alle burgers van Phnom Penh die het beter hadden dan de gemiddelde Cambodjaan. Want die hadden dat geld verdiend over de rug van de Cambodjaanse slachtoffers op het platteland.
De rest van de inwoners van Phnom Penh werd het platteland opgejaagd waar ze op de rijstvelden aan het werk moesten.
De haat was zo groot dat het al snel niet bij het oppakken van mensen bleef, maar dat ze ook werden vermoord.

Pol Pot verschafte dus de legitimiteit om de (zogenaamd) schuldigen streng te straffen. De sadisten onder zijn volgers deden de rest en voelden zich beschermd door de Rode Khmer.
Dan komt er een soort kettingreactie op gang. Om latere wraakacties te voorkomen, moesten ook de familieleden van de vermoorden geliquideerd worden. Om die te vinden werd er naar hartelust gemarteld. Rode Khmer leden, die het martelen en vermoorden van medeburgers afwezen werden gedwongen om er aan mee te werken. Deden ze dat niet dan werden zij en hun familieleden zelf vermoord.
Er was dus geen ontkomen meer aan, een burgeroorlog werd een feit. Pas als de legitieme basis voor het moorden zou vervallen was er weer verandering mogelijk. Dat gebeurde uiteindelijk toen Pol Pot in 1978 door het Vietnamese leger werd afgezet, maar intussen waren er al wel 1,7 miljoen mensen gedood en bleef de overgebleven bevolking met de brokken zitten.
Hoe bepaal je nu wie er schuldig is aan deze ongelooflijke tragedie. Heel ingewikkeld vind ik dat.
Een onschuldige boer die geconfronteerd wordt met Amerikaanse bombardementen en dan boos lid wordt van de Rode Khmer kun je nog niks verwijten. Als hij daarna iemand (waarvan hij weet dat die onschuldig is)
vermoordt, omdat wanneer hij dat weigert, zijn hele familie (inclusief hijzelf) anders wordt uitgeroeid, heeft hij een onmenselijke keuze moeten maken. Hoe verwijtbaar is het om dan te kiezen voor het doden van die ene (vaak onbekende) persoon.
Dit soort “onschuldige” boeren leeft hier in ons dorp samen met mensen die familie hebben verloren in deze periode.
Mijn eigen mening is dat de werkelijke schuldigen zich in Washington bevonden en het nodig vonden om een arme boeren bevolking te misbruiken om een zinloze oorlog naar hun hand te kunnen zetten.

Daar begint de ellende. Samen met de corrupte machthebbers in Cambodja vormt dat de basis voor deze ongelooflijke tragedie tijdens welke mijn Vanna haar vader, een leraar in Phnom Penh, al op 3 jarige leeftijd heeft verloren en zij samen met haar moeder heeft moeten vluchten naar familie op het platteland. Dat verlies was niet alleen een fysiek verlies, maar uit veiligheidsoverwegingen moesten ook alle foto’s en andere herinneringen vernietigd worden. Zelfs zijn naam is geschrapt uit haar geboorteregister. Ze weet nagenoeg niets van hem.

Elke keer dat er zo’n tragedie heeft plaatsgevonden wordt de wereld weer even wakker geschud en wordt er gezegd dat zoiets nooit weer mag gebeuren, maar zolang er schijndemocratiën bestaan als de VS, Rusland en Turkije die het mogelijk maken dat “It”-clowns, zoals Trump, Poetin en Erdogan zomaar macht krijgen over miljoenen levens, zal het niet de laatste keer zijn.

Mijn volgende blog zal weer vrolijker zijn hoor, dat beloof ik. Graag zie ik ook reacties of “likes” op mijn verhalen, ik heb namelijk geen idee hoe vaak ze gelezen worden. Iemand moet mij uiteraard terugfluiten wanneer ik de verkeerde dingen zeg, ook al komen ze uit mijn hart.