Pchun Ben

Vandaag is het al weer de 12e dag van de Pchun Ben viering, één van de belangrijkste gebeurtenissen van het jaar in Cambodja.
Het is een “feest” waarin de ouders, maar ook de arme familieleden en armlastige mededorpelingen worden ondersteund, en er vinden rituelen plaats om overledenen die, vanwege een minder goed geleefd bestaan, nog niet gereïncarneerd zijn en nu slechts als geesten de tijd moeten doorbrengen, alsnog te laten overgaan naar een nieuw leven.
Het is ook een tijd dat iedere Cambodjaan terug wil naar de familie, dus veel mensen hebben ook vakantie in deze tijd.
Melop, het dorp waar Vanna en ik leven, is dan ook dubbel zo bevolkt dan tijdens andere, gewone dagen.

Het ondersteunen van de familie gaat als volgt: Vanna kookt een goede gezonde maaltijd die in een speciale pannetjesflat en een zakje met fruit, koeken en wat geld (voor de ouders is dat ca. 50$, voor de arme familie is dat “slechts” $2,50)

Vanna en ik kleden ons dan netjes aan en fietsen dan eerst naar de ouders en daarna naar de familieleden.
Na aankomst gaan we dan op een tafel in kleermakerszit (iets wat ik nauwelijks langer kan dan 5 minuten, maar dat terzijde) tegenover de familie zitten, vouwen onze handen en drukken we 3x met de handen op de tafel, waarna de ouders/familieleden een gebed opdreunen terwijl wij luisteren met nog steeds gevouwen handen. Het gebed eindigt met een gezamenlijke “Satoe, Satoe, Satoe” en wij drukken dan gelijktijdig onze handen weer op de tafel. Dan is het ritueel afgelopen, de familie accepteert onze gaven en bedankt ons.
Naast Vanna’s ouders gaan we nog naar 3 andere families.
Dit doen we tijdens Pchun Ben slechts één keer.

Het ondersteunen van de mededorpelingen gaat anders en vindt elke dag plaats, wat niet betekent dat iedereen ook elke dag deelneemt. Vanna sloeg bijvoorbeeld een dag over omdat ze naar de markt moest en omdat de was moest worden gedaan.
Ik ga ook niet steeds mee, het is nu de 12e dag maar ik ben slechts 2x mee geweest van de 5x dat Vanna ging, ook al omdat ik de gebeden niet kan verstaan, de rituelen niet ken en ook niet met de andere deelnemers kan praten.
De mensen die wel gaan koken weer een goede en gezonde maaltijd, die samen met wat koeken in de pannetjesflat wordt gestopt.

Men kleedt zich echt op zijn zondags (zouden wij zeggen) en brengen de pannetjes naar een grote ruimte naast de pagoda.
Daar wordt het eten over geschept in schalen, de rijst wordt, op een lange tafel, in een rij bakjes geschept en er wordt geld in een bijbehorend mandje gelegd.

Die rij bakjes en mandjes is voor de arme dorpsbewoners die na de gehele ceremonie hun deel kunnen ophalen en daar in de ruimte gezamenlijk gaan eten.
Als het eten is afgegeven gaan de donateurs op matten zitten met hun handen tegen elkaar en beginnen de dorpsoudsten hun mantra’s op te dragen.

Na een kwartiertje komen alle monniken van het dorp (ca. 7) de ruimte binnen en gaan naast elkaar op een lange mat, voorzien van eten en drinken, zitten en gaan ook mantra’s opdreunen (wellicht klinkt dit woord wat oneerbiedig, maar het komt wel het dichtst bij zoals ik het ervaar, want ik heb niet de indruk dat men altijd beseft wat men zegt. Een beetje zoals vroeger de rozenkrans werd gebeden, dat kon je ook terwijl je in gedachte met heel andere dingen bezig was.)
Na wederom een kwartier is dat ook beëindigd met een “Satoe, Satoe, Satoe” en is de ceremonie afgelopen en kan iedereen, behalve de monniken en arme dorpsgenoten, die nu gaan eten, weer naar huis.

Het derde onderdeel van Pchun Ben is het herdenken van de overledenen tot 6 generaties terug.
Familiegraven, waar de urnen met as staan opgeslagen, worden schoongemaakt en er wordt geofferd.

Dat offeren gebeurt onder andere in de laatste dagen van het feest. Om 3 uur s’nachts is er dan een optocht naar de pagoda, van mensen die onder andere rijstballen bij zich hebben. Bij de pagoda aangekomen worden de ballen achtergelaten tussen struiken en planten op het terrein, waar de overledenen die nog niet zijn gereïncarneerd dan kunnen eten.

Tijdens deze laatste rituelen zijn dan de klaagzangen te horen die ook bij sterfgevallen te beluisteren zijn en die er mede voor moeten zorgen dat de reïncarnatie alsnog gaat plaatsvinden.
Daarnaast heeft elke familie in het huis ook minstens 2 of 3 altaartjes staan voor Boeddha. Ook deze worden voorzien van verse bloemen en een schotel met lekkernijen (soms zelfs een sigaret) voor de overledenen die nog moeten reïncarneren (niemand weet uiteraard wie dat precies zijn, maar er wordt vanuit gegaan dat er in 6 generaties altijd wel iemand is waarbij dat het geval is.)

Over een paar dagen is het feest voorbij en gaan de families weer uiteen. Voor velen is dit echt een familiefeest (zoals Kerstmis bij ons) waar samen gegeten en samen karaoke bedreven wordt, gezellig en vaak met een biertje erbij.

Ik vind het leuk om mee te maken, maar het dagelijks om 3 uur wakker worden ga ik de komende tijd niet missen.