Mijn overbuurvrouw heeft niet lang meer te leven.
Enkele maanden geleden is ze al eens naar Phmom Penh gereden om daar enkele dagen in het ziekenhuis te verblijven.
Omdat de familie de kosten voor dit verblijf moet opbrengen, en het geen rijke familie betrof, werd ze na een week weer naar huis gebracht, nadat ze wel weer wat was opgeknapt.
Thuis leek het een tijdje goed te gaan, getuige deze foto op de verjaardag van Vanna, waarbij ze zelfs bereid was om met een feestmuts op te poseren.
Maar sinds een maand gaat het bergafwaarts. Ze kan niet meer eten en dus wordt haar het voedsel nu via een infuus toegediend.
Alle reden dus om als familie en vrienden erg bezorgd te zijn, zou je denken.
Maar tot mijn verwondering bleek dat helemaal niet het geval.
Van verdriet leek nauwelijks sprake, integendeel zelfs. Elke dag in de afgelopen weken kwam er een groep oudere dorpsgenoten op bezoek en werden er bij haar bed een uur lang mantra’s gedeclameerd, waarna er door iedereen gezellig werd nagepraat.
En een paar dagen geleden werd er opeens een feest georganiseerd door de buurvrouw en haar familie, waarbij alle vrienden en kennissen uit het dorp waren uitgenodigd. Om 4 uur s’ochtends begon het feest met traditionele Khmer muziek en volop eten en drinken en stroomden de genodigden toe, Vanna ging namens ons.
Ik weet (nog) steeds onvoldoende van het Boeddhisme blijkt nu al weer, dus reden genoeg om weer eens mijn Khmer leraar te bezoeken voor opheldering.
Hij vertelde dat de boeddhist niet bang was voor de dood omdat het “slechts” een overgang was naar een nieuw leven.
Wel is het zo dat de wijze waarop het leven is geleid belangrijk is.
Men beseft heel goed dat de kans dat de stervende weer als mens geboren wordt erg klein is, maar de manier waarop iemand heeft geleefd, tot het einde toe, maakt de kans op een reïncarnatie naar een hoger organisme wel groter.
Om die reden wijzen de meeste stervenden medicatie tegen de pijn ook af, omdat ze tot het einde helder willen zijn.
In dit licht moest ik dat feest ook zien, de buurvrouw wilde blijheid in haar omgeving en naar haar einde toe tonen dat ze een goed en blij leven heeft gehad en nog steeds heeft.
Ik vind het een prachtige manier van omgaan met de dood (behalve dan het ontbreken van pijnbestrijding, brrr) hoewel ik ook besef dat het geloof in reïncarnatie daar uiteraard een cruciale rol in speelt.
En dat er ook zeker verdriet heerst, blijkt uit de schitterende, meeslepende klaagzangen die luid door het dorp klinken als de dood daadwerkelijk is ingetreden.
Ik weet niet wat er exact wordt gezongen, maar het gaat door je ziel en je voelt gewoon de emotie.
Het verdriet is er niet voor de overledene, maar voor de nabestaanden en vrienden, die de overleden persoon gewoon moeten missen.
Eenzaam sterven komt hier dus niet zoveel voor, en dat moet een geruststellende gedachte zijn voor iedereen die hier woont…..
Hans in Cambodja blog 