Grafmonumenten

Over begrafenis ceremonies heb ik al vaker geschreven. In de twee jaar dat ik hier nu woon heb ik meer van die ceremonies meegemaakt dan in mijn eerdere leven in Nederland.
Maar ik heb nog niet zoveel gemeld over de wijze waarop de overleden, na de ceremonie, worden bewaard.
Net als in Nederland wordt een overledene hier gecremeerd of begraven. De meeste Cambodjanen cremeren hun overleden. Hebben ze echter een Chinese achtergrond dan kiezen ze voor een begrafenis.
De wijze waarop het Boeddhisme in China omgaat met overledenen is kennelijk verschillend met die van Cambodja.
Er zijn hier veel mensen met een Chinese achtergrond. Ik vermoed dat het te maken heeft met het tekort aan mannen in Cambodja (na Pol Pot) en het tekort aan vrouwen in China (Één kind politiek) maar het zou ook een andere reden kunnen hebben.
Hoe dan ook, voor het uiteindelijk “bewaren” is het niet eens zo belangrijk wat er met de overledene gebeurt.
Cambodjanen bewaren de as van een gecremeerd familielid niet, zoals in Nederland, in een urn op de schoorsteenmantel.
De meeste families hebben een monument, een familiegraf zou je het kunnen noemen, waar de as in wordt bijgezet. Bij een begrafenis gaat de kist met inhoud in het familiegraf. In het tweede geval is het grafmonument wel een stuk groter want een kist neemt meer ruimte in dan een potje as.
De plaats waar dat monument wordt neergezet is afhankelijk van de familie en de ruimte die ze bezitten.
Naast de pagode is er een soort kerkhof.

Daar staat een grote groep familiegraven bij elkaar. De familie kan daarvoor kiezen als er bijvoorbeeld te weinig ruimte op het eigen erf is. Ook de monniken van de pagode hebben daar een monument.

Een andere keuze is om het monument bij de woning te plaatsen.

Zolang het om een crematie monument gaat, valt de ruimte dan mee, zo niet dan gaat het redelijk veel plaats innemen. Niet al te veel families kiezen daarvoor, ook al omdat die ruimte dan permanent in gebruik moet blijven, nog afgezien van de problemen bij een eventuele verhuizing.
De derde mogelijkheid is nog om het grafmonument te plaatsen op het bouwland dat in het bezit is.
Dit komt vaker voor. Er zijn dan ook op diverse plekken langs de rijstvelden van dat soort bouwwerken te zien.

Het is uiteraard belangrijk om zo’n monument goed te onderhouden, maar als er niemand meer is om dat te doen, raakt het gemakkelijk in verval, zeker als het op het erf staat.

Onlangs is hier nog een jongen aan leukemie overleden. Zijn vader was van Chinese komaf en hij werd dus niet gecremeerd. Omdat er ook nog geen grafmonument van deze familie bestond in het dorp, werd de kist in een grafheuvel op de rand van hun rijstveld geplaatst. Er werd vervolgens een profesorische overkapping gemaakt tegen de regen.

De foto is van ver genomen vanwege het vele water dat mij belemmerde om dichterbij te komen. Omdat de familie, door de behandelings- en ziekenhuiskosten van de zieke jongen, vrijwel geen geld meer bezat, blijft dit zo tot de financiën de bouw van een monument weer mogelijk maken.
Ziektekosten- en uitvaartverzekering kennen ze hier nu eenmaal niet of nauwelijks.