Eten (2)

Het eten in Cambodja blijft mij intrigeren. In Nederland ligt de groente altijd keurig schoongemaakt in de vitrines van de supermarkt en van het vlees in die winkels moet je dan via het etiketje ontdekken van welk dier het afkomstig is.
Hier zijn geen supermarkten. Alleen in de grote steden zijn kleine supertjes die hun klanten eigenlijk alleen onder de buitenlanders zoeken, wat de prijzen ook gelijk verdubbelt. Ik heb daar zelfs zakjes drop kunnen vinden, maar moest daar dan wel 5$ voor een zakje van 250 gr betalen, maar af en toe kan ik die verleiding echt niet weerstaan.
Maar hier in het dorp is het anders. Er is in Pae Raing een markt waar je groente, vlees en vis kunt kopen, maar veel van die producten worden ook gewoon zelf gekweekt, gefokt of gevangen.
Maar als je groente koopt ziet het er nog uit zoals het van het land komt, en vlees en vis zijn nog volledig voorzien van kop, poten/vinnen en ingewanden.
Sterker nog, vissenkoppen, kippenvoeten, varkenssnuiten en -oren worden gewoon als (mensen-)voedsel verkocht.
Een paar keer per week komt er een vrouw door de hoofdstraat fietsen met een mand vol met kippenklauwtjes en varkenssnuiten, alles gemarneerd en gebraden. Ze verkoopt die aan de dorpsbewoners die haar roepen als ze belangstelling hebben, en aan het eind van de straat is ze meestal uitverkocht.

Alle vis die hier gevangen kan worden, wordt gegeten. Zelfs de kleinste visjes.
De meeste vis is zoetwatervis, uit de rivier of uit de rijstvelden (in regentijd), zoutwatervis is wel te koop, maar is een stuk duurder, want ons dorp ligt niet aan een kust.
Een van de grotere vissen die je op de markt koopt is de “snakefish”,

een bijzondere vis die hier oorspronkelijk niet voor kwam, maar nu de rivieren overheersen.
Deze vis kan zich onder andere over land verplaatsen en heeft de kop van een slang.
Als Vanna die koopt, moet ze de zak goed dicht knopen, anders ontsnappen ze alsnog.
De kleine visjes worden voor een gerecht gebruikt, waar Vanna verzot op is.
Het gerecht bestaat voor de helft uit die kleine visjes (ca 4 cm lang), die afgespoeld zijn maar niet verder schoongemaakt, en de andere helft is varkensvlees.
Zowel de vis als het vlees wordt zeer fijn gehakt, zodat er 2 hoopjes brij ontstaan die vervolgens worden gemengd samen met een kruiden pasta en wat pepertjes en 2 rauwe eieren.
Het mengsel gaat in een aardewerken kommetje die vervolgens in een pan met water gezet wordt. Het water en het kommetje worden vervolgens gekookt (Au Bain Marie) waardoor het gerecht stolt en gaar wordt.

De geur vooraf beviel me al niet, maar ik heb me voorgenomen om alles te proeven wat Vanna aan eten produceert, dus ook hiervan at ik een hapje. Mijn neus bleek me niet te bedriegen, het bleef bij dat hapje. Vanna is er gek op en doet wel een week met dat gerecht, steeds een stukje (koud) samen met wat rijst en rauwkost.

Ik heb wel horen zeggen dat Cambodjanen alles eten dat beweegt, en hoewel dat wat overdreven is, zit daar zeker een kern van waarheid in.
Ik heb ze hier allerlei soorten vogels zien eten, allerlei insecten, larven, ratten, honden, schorpioenen, slangen, je kunt het zo gek niet bedenken.

Als het voorhanden is en je kunt het gemakkelijk vangen, betekent het een gratis maaltje.
Tijdens de bouw van ons huis vond ik in de tuin een snip (die van de honderd gulden, ooit) die niet kon vliegen. Hij had een kort achterwerk, dus ik, naïef dat ik ben, dacht dat het een jonge snip was en wilde hem gaan redden.

Maar nee, de snip kon voorheen wel degelijk vliegen, maar na een moment van onachtzaamheid, kreeg één van de bouwvakkers hem te pakken en trok hem snel de staartveren uit.
Zo kon de snip in leven blijven, zonder weg te kunnen, tot de siësta aanbrak.
Toen de werkers rond 14 uur weer terugkwamen van de middagpauze, was de snip inmiddels geslacht, gebraden en verorberd.

Er wordt hier veel soep gegeten, samen met rijst, de soep bevat meestal stukjes varkensvlees of kip met daarnaast diverse groenten uit de tuin of eventueel van de markt.
Veel tuinplanten, die ik als onkruid zou kwalificeren (en zeker ook vanwege de smaak), gelden hier als groenten. Onder andere de bloem van een bananenboom, een bloem zo groot als een meloen, waarvan de bloemblaadjes worden versneden en meegekookt in de soep. Ik vind het eetbaar, maar om het nou lekker te noemen…..

Aan het einde van de maand Maart zijn de suikerpalmen zover dat hun vruchten een zoete gelei bevatten.
Suikerpalmen groeien overal en zijn van niemand. Iedereen die de moeite neemt en de vaardigheden bezit om deze vruchten te oogsten staat dat vrij om te doen.
Maar gemakkelijk is dat niet. De bomen zijn vaak meer dan 10 meter hoog, en de vruchten zitten bovenin.

Er zijn twee methoden die volstaan. De eerste is met een 10m lange bamboestok met aan het einde een mes dat er haaks op is bevestigd.
Vanaf de grond moet dan de steel van de tros vruchten doorgesneden worden, maar dat is vaak een heel gepruts, want zo’n steel is vingerdik, en kracht zetten met zo’n staak (als je hem al lang genoeg rechtop kunt houden …) is bepaald niet gemakkelijk. Ook is het lastig om vanaf die afstand te zien of de vruchten voldoende rijp zijn, dus zelfs al lukt het lossnijden, dan is het nog maar de vraag of ze lekker zijn.
De andere methode is om de boom in te klimmen, wat voorbehouden is aan de wat athletischer man, die dit met een touw rond zijn voeten voor het houvast en voor het afzetten, in verbazingwekkend tempo voor elkaar heeft.

Eenmaal boven kan hij rustig de kwaliteit van de vruchten beoordelen en kan hij ze lossnijden.
Beneden wachten dan vaak vrouw en kinderen om de vruchten te verzamelen.